Van experiment naar economische noodzaak

Als we terugkijken op de afgelopen jaren, voelde AI vaak als een spannend experiment. We speelden met chatbots, lieten afbeeldingen genereren en waren onder de indruk van de eerste stapjes van de technologie. Maar als we de blik richten op 2026, zien we een fundamentele verschuiving. De tijd van vrijblijvend proberen is voorbij. Volgens toonaangevende experts van instituten zoals Harvard Business School, Google Cloud en IMD, wordt 2026 het jaar waarin het kaf van het koren wordt gescheiden.

Wat staat ons te wachten? Het antwoord is complex, maar één ding is zeker. AI wordt een collega en dit brengt zowel immense kansen als serieuze uitdagingen met zich mee.

De opkomst van Agentic AI

De meest prominente trend die door vrijwel elke expert wordt aangehaald, is de doorbraak van Agentic AI of AI-agenten. Waar we in 2024 en 2025 vooral bezig waren met het stellen van vragen aan een chatbot die ons dan een tekstje teruggaf, gaan we in 2026 naar systemen die daadwerkelijk actie ondernemen.

De agent als autonome collega

Je vraagt je AI niet meer om een e-mail te schrijven, maar om het probleem met de levering bij klant X op te lossen. De AI-agent analyseert de klacht, checkt de voorraad in het ERP-systeem, stuurt een verontschuldiging naar de klant, boekt een nieuwe levering in en update je CRM. Dit is geen toekomstmuziek meer. Google Cloud voorspelt dat 2026 het jaar wordt waarin deze agenten bedrijfsprocessen fundamenteel hertekenen.

Allie K. Miller, een bekende AI-adviseur, noemt dit de verschuiving van microtasking naar AI als teamlid. We zullen minder bezig zijn met het prompten, het commando geven en meer met het verifiëren van het werk dat de AI autonoom heeft voorbereid. Sterker nog, de AI gaat jou prompten. Systemen zullen proactief in je workflow zitten en vragen, ik zie dat je deze vergadering voorbereidt, zal ik de laatste verkoopcijfers alvast samenvatten?.

Concierge-service voor iedereen

Voor consumenten betekent dit het einde van de frustrerende, gescripte chatbots die we vandaag kennen. De verwachting is dat klantenservice evolueert naar een hyper-gepersonaliseerde concierge. AI-agenten hebben de bevoegdheid om problemen direct op te lossen, in plaats van je eindeloos door te verbinden.

Change fitness en power skills

Met al dat technologisch geweld zou je denken dat de mens overbodig wordt. Niets is minder waar, maar de eisen aan de werknemer veranderen drastisch. Harvard Business School introduceert hiervoor de term Change Fitness.

Het vermogen om te veranderen

Tsedal Neeley van Harvard stelt dat AI niet langer een tool aan de zijkant is, maar het platform waarop gewerkt wordt. Dit betekent dat verandering de enige constante is. Change fitness is het vermogen van individuen en teams om die voortdurende veranderingen te metaboliseren. Het gaat niet om één keer een cursus volgen, maar om het continu heruitvinden van je werkprocessen.

Soft skills zijn de nieuwe hard skills

Forbes benadrukt dat de term soft skills misleidend is in 2026. Omdat AI de technische expertise en data-analyse overneemt, worden menselijke vaardigheden de echte onderscheidende factor: emotionele intelligentie, creativiteit, veerkracht en sociale invloed. Dit worden de power skills.

In een wereld waar een junior developer met behulp van AI code kan schrijven op senior-niveau, wordt het vermogen om te begrijpen waarom we iets bouwen en voor wie, belangrijker dan de syntax van de code zelf. David Fubini van Harvard voegt hieraan toe dat in consultancy en dienstverlening de menselijke relatie cruciaal blijft. AI kan data verwerken, maar kan de sfeer in een vergaderzaal niet lezen of de druk op de schouders van een CEO niet invoelen.

De grote opschudding voor management

Voor managers en bedrijfsleiders wordt 2026 een jaar van de waarheid. Het IMD (Institute for Management Development) doet hierover enkele pittige voorspellingen.

De druk op het middenmanagement

Een van de meest confronterende voorspellingen is de compressie van het middenmanagement. Veel taken van middenmanagers zoals het doorgeven van informatie, het controleren van rapporten en het coördineren van taken zijn perfecte kandidaten voor overname door AI-agenten. IMD verwacht een reductie van 10 tot 20% in traditionele managementrollen. De managers die overblijven, zullen moeten transformeren van controleurs naar speler-coaches die hybride teams van mensen en AI-agenten aansturen.

AI-native departementen

We zullen de opkomst zien van volledig AI-native afdelingen. Vooral in HR, inkoop en klantenservice zullen 40 tot 60% van de dagelijkse taken autonoom door AI worden uitgevoerd. Denk aan het volledig automatiseren van het inkoopproces: van het scannen van leveranciers tot het onderhandelen over contractvoorwaarden. De mens grijpt alleen nog in bij uitzonderingen of strategische beslissingen.

Put up or shut up

De tijd van proof of concept theater is voorbij. Bedrijven die blijven hangen in pilootprojecten zonder duidelijke economische meerwaarde, zullen onder druk komen te staan. De vraagt bijft niet of AI slim is maar of AI waardevol is. De benchmarks worden economisch. Hoeveel tijd is er bespaard, hoeveel omzet is er gegenereerd? De COO wordt waarschijnlijk belangrijker voor de AI-strategie dan de CTO omdat de focus ligt op operationele efficiëntie.

De nieuwe wapenwedloop

Helaas is er ook een schaduwzijde. TechInformed waarschuwt dat AI een force multiplier is voor cybercriminaliteit. In 2026 zullen we zien dat de drempel voor cyberaanvallen drastisch verlaagd wordt.

De amateur wordt gevaarlijk

Vroeger had je diepgaande technische kennis nodig om geavanceerde malware te schrijven of een complexe phishing-campagne op te zetten. Met AI-tools kunnen nu ook amateurs, de scriptkiddies, aanvallen uitvoeren die vroeger voorbehouden waren aan staatshackers. Verwacht hypergepersonaliseerde phishing, spear-phishing, op grote schaal. AI-agenten zullen automatisch informatie over jou verzamelen om je in de val te lokken.

Identiteit is de nieuwe grens

Omdat firewalls steeds beter worden, richten aanvallers zich op de mens en zijn identiteit. Deepfakes zullen een standaard onderdeel worden van social engineering. Een telefoontje van je CEO die vraagt om een dringende overschrijving, zal in 2026 niet meer van echt te onderscheiden zijn. Het concept vertrouwen wordt een kwetsbaarheid.

Onveilige AI-code

Een ander risico is de enorme hoeveelheid code die door AI wordt gegenereerd. Veel van deze code wordt niet grondig gecontroleerd door menselijke experts en bevat beveiligingslekken. We riskeren een toekomst waarin onze digitale infrastructuur is gebouwd op untracked logic, code waarvan niemand precies weet hoe die werkt of wie die onderhoudt.

Wat gaat er (waarschijnlijk) NIET gebeuren in 2026

Te midden van alle hype is het belangrijk om nuchter te blijven. Op basis van de analyses van experts kunnen we ook stellen wat we niet moeten verwachten.

  • Het einde van het kantoor. Ondanks de kracht van AI en digitale tools, voorspellen experts geen volledige terugkeer naar remote work. Hybrid creep, het langzaam toenemen van verplichte kantoordagen, zal doorzetten. Bedrijven willen mensen samenbrengen voor die menselijke connectie die AI niet kan bieden.
  • De volledig autonome One-Person Unicorn. Er wordt veel gespeculeerd over het eerste miljardenbedrijf dat gerund wordt door één persoon met een leger aan AI-agenten. Een duurzaam miljardenbedrijf vereist nog steeds meer menselijke input en complexiteit dan één persoon kan managen, zelfs met super-AI.
  • Volledige vervanging van therapeuten en zorgverleners. Hoewel AI ingezet zal worden voor mentale gezondheid, met bijvoorbeeld laagdrempelige chat therapie, waarschuwen experts van Harvard voor het gevaar hiervan. De menselijke connectie in de zorg blijft onvervangbaar. Verzekeraars mogen dan wel pushen op goedkope AI-oplossingen, een volledige vervanging is ethisch en praktisch nog niet aan de orde.
  • Foutloze AI. We zullen nog steeds te maken hebben met hallucinaties en fouten. Het idee dat AI in 2026 perfect is, is een illusie. Menselijk toezicht blijft cruciaal, vooral bij kritische beslissingen.

World Models

Waar Large Language Models (LLM’s) zoals GPT-4 vooral goed zijn in tekst, kijken experts nu naar World Models. Dit zijn AI-systemen die niet alleen taal begrijpen, maar ook de fysieke wereld en ruimtelijke relaties kunnen simuleren.

Dit is cruciaal voor de volgende stap in robotica en autonome systemen. Een AI moet begrijpen dat als hij een kopje laat vallen, het breekt. World Models, zoals Google’s Genie of initiatieven van World Labs, proberen deze fysieke realiteit te modelleren. In 2026 zullen we hier de eerste commerciële toepassingen van zien, wat de weg vrijmaakt voor robots die zich veel natuurlijker in onze omgeving kunnen bewegen.

De kloof wordt groter

Als we alle voorspellingen samenvoegen, ontstaat er een beeld van een jaar vol versnelling en polarisatie. Er zal een groeiende kloof ontstaan tussen de superusers die AI volledig integreren in hun workflows en strategie, en degenen die het blijven zien als een handige gadget voor het schrijven van e-mails.

Het is tijd om te experimenteren met agentic workflows, om onze ‘change fitness’ te trainen en om kritisch na te denken over de beveiliging van onze digitale identiteit. 2026 wordt niet het jaar waarin AI ons vervangt maar wel het jaar waarin degenen die AI effectief gebruiken, degenen die dat niet doen ver achter zich zullen laten.

Ben jij klaar om je change fitness te trainen?