Op 15 oktober zette Skywork Matrix-Game 4.0 online: een wereldmodel waarin je in real time een game speelt die een AI frame per frame tekent, volgens het bedrijf aan 60 beelden per seconde op één RTX 5090. Dit jaar brachten minstens twaalf Chinese labs, autobouwers en robotmakers een wereldmodel uit, de meeste om robots en wagens te trainen zonder dat ze echt moeten rijden of grijpen. Een deel is open, maar de licenties verschillen sterk: één ervan geldt zelfs niet in de Europese Unie.
Hier lees je wat een wereldmodel is, wat de Chinese modellen doen, wat je ermee mag en hoe ze zich verhouden tot Google Genie 3 en Nvidia Cosmos 3. Een vervolg op ons overzicht van de 40 meest innovatieve AI-labs in China. Peildatum: 18 oktober 2026.
Wat is een wereldmodel?
Een wereldmodel voorspelt wat er gebeurt als iemand iets doet. Je geeft het een toestand van de wereld (een beeld, een 3D-scène, de sensoren van een robot) en een actie (een toets, een stuurbeweging, een greep), en het model berekent de volgende toestand. Een taalmodel voorspelt het volgende woord, een wereldmodel de volgende situatie.
Een videomodel maakt een clip en is klaar. Een wereldmodel moet blijven reageren: draai je naar links, dan moet het gebouw dat je net zag er nog staan als je terugdraait. Die consistentie over tijd is het moeilijke deel.
Bedrijven willen wereldmodellen voor interactieve media, zoals games die niet vooraf gebouwd zijn, en om machines te laten oefenen: een robot of rijsysteem leert dan in een gesimuleerde wereld, goedkoper en veiliger dan in de echte. Zo traint General Intuition op gameplayclips.
De drie soorten wereldmodellen uit China
De Chinese modellen vallen grofweg in drie groepen.
- Speelbare video: het model tekent beeld per beeld een wereld waarin je rondloopt met toetsenbord of muis. Voorbeelden: Matrix-Game 4.0 van Skywork en JoyAI-Echo WM van JD.
- 3D-werelden: het model bouwt een echte 3D-scène, als mesh of Gaussian splats, die je in een game-engine of simulator kan laden. Voorbeeld: HY-World 2.0 van Tencent.
- Robots en wagens: het model voorspelt hoe de omgeving verandert door de acties van een robot of auto, en vaak ook welke actie de volgende moet zijn. Dat laatste heet een world action model of WAM. Voorbeelden: Physis-v0.1 van BAAI, Kairos van ACE Robotics en, voor wagens, X-World van XPeng.
Matrix-Game 4.0 laat de engine de regels bewaken
Skywork, de AI-tak van het Beijingse Kunlun Tech, bouwt sinds mei 2025 aan zijn Matrix-Game-reeks. Versie 2.0 kwam in augustus 2025, een week na de aankondiging van Google Genie 3, en werd toen al een open alternatief genoemd. Versie 3.0, open sinds 27 maart onder Apache 2.0, haalde 720p aan 40 beelden per seconde met een model van 5 miljard parameters en bleef over sequenties van een minuut consistent (modelkaart).
Versie 4.0 kiest een andere aanpak. Puur generatieve wereldmodellen vergeten dingen, dus legt Skywork de logica terug bij een klassieke game-engine. Die houdt de toestand van het spel bij, past de regels toe en levert per frame een eenvoudige structuurschets. Het videomodel, een aangepaste versie van Wan2.2 5B, maakt daar het eindbeeld van. QbitAI vatte het samen: de engine zorgt dat het spel klopt, het model dat het er goed uitziet (QbitAI via ifeng).
De cijfers komen van het project zelf. In 480p haalt het model volgens QbitAI zowat 83 beelden per seconde met één denoising-stap en 57 met twee, terwijl het spel op 60 draait. Een toets geeft binnen 0,15 seconde reactie, bij piek 18,5 GiB videogeheugen. Met een coding agent pas je de regels aan in gewone taal: een race wordt een achtervolging, een wapen vuurt sneller. Skywork zette weights, code, game-assets en een browserdemo online, met drie scènes: een middeleeuws kasteel, het oude Egypte en een stadsrace (ToolNavs). De modelpagina op Hugging Face vermeldt de MIT-licentie.
RuntimeWire wijst erop dat de prestaties claims van het project zijn, beperkt tot specifieke scènes. En de eerste release werd volgens de notes getest op een A100 van 80 GB, met de optimalisatie voor RTX 50-kaarten later aangekondigd.
JoyAI-Echo WM voegt geluid toe
JD.com, bekend als webwinkel, stelde op 9 september JoyAI-Echo WM voor. Uit een referentiebeeld, een beschrijving en een reeks bewegingen maakt het video in 720p met omgevingsgeluid, muziek en spraak. Op de ranglijst WBench Navigation staat het volgens JD eerste (modelpagina).
Het is gebouwd op LTX-2 van het Israëlische Lightricks en valt onder diens licentie: alleen onderzoek en niet-commercieel gebruik.
HY-World 2.0 bouwt 3D, maar niet voor Europa
HY-World 2.0 van Tencent, sinds 16 april stap voor stap open gezet, maakt geen video maar 3D-werelden die je kan bewaren en bewerken. Uit een tekst of één foto bouwt het in vier stappen een wereld: eerst een panorama, dan een camerapad, dan een uitbreiding van de scène, en tot slot een samengestelde 3D-wereld als mesh, Gaussian splats en puntenwolk. Het resultaat laad je in Blender, Unity, Unreal Engine of Nvidia Isaac Sim (GitHub).
Voor Belgische bedrijven telt vooral de licentie. De Tencent HY-World 2.0 Community License stelt uitdrukkelijk dat ze niet geldt in de Europese Unie, het Verenigd Koninkrijk en Zuid-Korea, en dat gebruik daar niet toegelaten is. In Europa een product op HY-World 2.0 bouwen kan onder deze licentie dus niet.
Wereldmodellen voor robots
De meeste Chinese wereldmodellen zijn bedoeld voor robots. Dat past in het vijftiende vijfjarenplan, dat zwaar inzet op robotica.
BAAI Physis-v0.1 en RoboBrain Orca
Het Beijingse non-profitinstituut BAAI stelde Physis-v0.1 op 12 juni voor als het eerste algemene wereldbasismodel. Het voorspelt geen pixels maar een fysieke toestand, in een eigen latente ruimte, en neemt video, dieptebeelden, 3D-puntenwolken en kracht- en tastsignalen als invoer (Sohu). RoboBrain Orca is het robotbrein dat op dat principe verder bouwt. Open weights kondigde BAAI niet aan.
AgiBot Genie Envisioner 2.0
AgiBot uit Shanghai stelde op 10 april Genie Envisioner 2.0 voor, een neurale simulator waarin robots taken op minuutniveau kunnen oefenen en waarin een ingebouwd beloningsmodel beoordeelt of ze slagen (The Robot Report). Op 25 juni volgden code en weights, voorlopig alleen voor de eigen G01-robot. De projectcode valt onder Apache 2.0, andere data en code onder een niet-commerciële licentie (GitHub).
ACE Robotics Kairos
ACE Robotics werd opgericht door Wang Xiaogang, medeoprichter van SenseTime. Zijn wereldmodel Kairos 3.0 voorspelt zowel toekomstige beelden als uitvoerbare robotacties. De versie van 4 miljard parameters is open onder Apache 2.0 en mag commercieel gebruikt worden, een van de ruimste licenties in dit overzicht (GitHub). Op een RTX 5090 heeft de gedistilleerde 480p-versie zowat 13,9 GB nodig. In juli claimde het bedrijf de eerste plaats op vier benchmarks, waaronder RoboTwin 2.0 en Nvidia’s DreamGen, en een snelheid die 72 keer hoger ligt dan Cosmos 2.5 op dezelfde A800-kaart (persbericht).
Unitree UnifoLM-WLA-1.0
Unitree bracht in september UnifoLM-WLA-1.0 uit, een model van ongeveer 6 miljard parameters dat redeneren, een wereldmodel en motoriek combineert. Het wereldmodelgedeelte voorspelt hoe een scène verandert door contact, en met één set weights voert de G1-humanoïde 64 taken uit. De release is gefaseerd: het redeneermodel UnifoLM-ER-1 staat onder Apache 2.0 op Hugging Face, het volledige actiemodel volgt nog (Humanoids Daily).
InternW0, Thinker-WM en AstraBrain WAM
Het Shanghai AI Lab publiceerde eind september InternW0, getraind op zowat 7.200 uur robot- en egocentrische data. Bij een pipetteertaak met een robothand haalde het een voortgang van 65,3 procent, tegenover 46,7 procent voor π0.5 van Physical Intelligence (paper). Het verwante InternW0-Δ belooft open weights.
UBTech stelde begin mei Thinker-WM voor, dat video en robotacties samen genereert. Het bedrijf beloofde toen een open versie “binnenkort” (Shenzhen News); een bevestigde download vonden we in oktober niet. Galbot toonde op de World Robot Conference van 19 augustus AstraBrain WAM 0.5, dat toekomstige toestanden voorspelt zonder belichting en texturen. Open weights kondigde Galbot niet aan (Tencent News).
Wereldmodellen voor wagens
Chinese autobouwers gebruiken wereldmodellen vooral om hun rijsoftware te testen zonder echte kilometers. XPeng stelde op 3 juni X-World voor, dat fysiek plausibele toekomstige video genereert bij opgegeven bewegingen, en X-Foresight, dat camerabeelden en acties van de wagen samen voorspelt. X-World draait al in simulatietests met gesloten lus en in online reinforcement learning (XPeng). Li Auto toonde in maart op Nvidia’s GTC MindVLA-o1, dat met een latent wereldmodel toekomstige scènes simuleert voor het beslist (IT Home). Weights van deze rijmodellen vonden we niet.
Wat is er echt open?
| Model | Bedrijf | Soort | Open? | Licentie |
|---|---|---|---|---|
| Matrix-Game 4.0 | Skywork | Speelbare video | Ja | MIT (modelpagina) |
| JoyAI-Echo WM | JD | Speelbare video met geluid | Ja | LTX-2 Community, niet-commercieel |
| HY-World 2.0 | Tencent | 3D-werelden | Ja | Eigen licentie, niet in de EU |
| Kairos 3.0 en 3.1 (4B) | ACE Robotics | Robots | Ja | Apache 2.0 |
| Genie Envisioner 2.0 | AgiBot | Robots | Ja, voor G01 | Apache 2.0 en CC BY-NC-SA |
| UnifoLM-WLA-1.0 | Unitree | Robots | Deels | Apache 2.0 |
| InternW0 | Shanghai AI Lab | Robots | Aangekondigd | Nog onbekend |
| Thinker-WM | UBTech | Robots | Aangekondigd | Nog onbekend |
| Physis-v0.1, RoboBrain Orca | BAAI | Robots | Niet aangekondigd | Niet bekend |
| AstraBrain WAM 0.5 | Galbot | Robots | Niet aangekondigd | Gesloten |
| X-World, X-Foresight | XPeng | Wagens | Nee, wel papers | Gesloten |
| MindVLA-o1 | Li Auto | Wagens | Nee | Gesloten |
Er is een ruw patroon: wie modellen en tools aanbiedt, zoals Skywork, Tencent en ACE Robotics, zet ze open. Wie er de eigen wagens mee bestuurt, zoals XPeng en Li Auto, houdt het model dicht en publiceert hooguit een paper. Robotbouwers zitten ertussen.
Hoe verhouden ze zich tot Google Genie en Nvidia Cosmos?
Google Genie 3 is het bekendste interactieve wereldmodel. Google DeepMind stelde het voor op 5 augustus 2025: 720p aan 24 beelden per seconde, met een wereld die enkele minuten consistent blijft, zonder expliciete 3D-voorstelling (DeepMind). Sinds 29 januari 2026 kan je het gebruiken via Project Genie, bij de start alleen voor Google AI Ultra-abonnees in de VS, met sessies van ongeveer 60 seconden; een Belgische lancering konden we niet bevestigen (YourStory). Genie is niet open en je kan het niet zelf draaien. Matrix-Game 4.0 levert minder resolutie, maar je kan het downloaden, aanpassen en lokaal laten lopen.
Nvidia Cosmos 3 is de Amerikaanse referentie voor robots en wagens. Het kwam uit op 1 juni, combineert redeneren, wereldgeneratie en acties in één model en kan tekst, beeld, video, geluid en acties maken. De grootste versie, Cosmos 3 Super, telt 64 miljard parameters en mag commercieel gebruikt worden onder de OpenMDW-licentie (modelkaart). Chinese bedrijven meten zich ermee: ACE Robotics vergelijkt Kairos met Cosmos 2.5, Unitree zijn redeneermodel met Cosmos-R1. Li Auto staat in Nvidia’s persbericht zelfs als ontwikkelaar die op Cosmos bouwt. Nvidia’s DreamZero is ook een world action model.
Het verschil zit in de schaal. Cosmos 3 is één groot, breed model. Verschillende Chinese modellen hier zijn kleiner en gespecialiseerd: Kairos telt 4 miljard parameters, Matrix-Game 4.0 bouwt op een model van 5 miljard en UnifoLM-WLA telt er zowat 6, zodat ze op een robot of één grafische kaart passen.
Veelgestelde vragen
Kan ik Matrix-Game 4.0 zelf draaien?
Weights, code en scènes staan online. Skywork mikt op één RTX 5090, maar de eerste release werd op een A100 getest en de prestaties gelden voor specifieke scènes. Reken op een krachtige kaart.
Wat is een world action model?
Een wereldmodel dat naast de toekomstige toestand ook de volgende actie van een robot voorspelt. Galbot, AgiBot, ACE Robotics en het Shanghai AI Lab bouwen er een.
Mag ik Chinese wereldmodellen commercieel gebruiken in België?
Dat hangt van de licentie af. Kairos (Apache 2.0) en Matrix-Game 4.0 (MIT volgens de modelpagina) laten commercieel gebruik toe. JoyAI-Echo WM is alleen voor onderzoek. De licentie van HY-World 2.0 geldt niet in de EU. Lees altijd het licentiebestand in de repository zelf.
De regels zitten weer in de code
Waar Genie 3 de hele wereld in het model laat ontstaan, legt Skywork de spelregels terug in gewone code. BAAI en Galbot kiezen een gelijkaardige weg: ze voorspellen een fysieke toestand in plaats van een mooi beeld. Wil je een Chinees wereldmodel testen, begin dan bij de licentie en niet bij de demo: Kairos en Matrix-Game 4.0 kan je meteen proberen, HY-World 2.0 kan je in Europa alleen bekijken.
